ميرزا شمس بخارايى

160

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

او به عنوان « صدر اعظم » در پايان روزگار امير مير حيدر و آغاز امارت امير مير نصر اللّه نام برده است . ر ك : صص - 8 ، - 15 ، - 20 . 68 / 19 - در پيش تخت مسندى سفيد بگستردند . پس امير مير حيدر . . . در جلو تخت بنشست . پس نقيب و آتاليخ . . . چهار گوشهء مسند را گرفته و از زمين برداشته او را بر روى تخت گذاشتند . اين مراسم سنّتى در روزهاى نخستين جلوس پادشاه يا امير انجام مىشد ؛ امير سيّد عالم خان ، واپسين امير بخارا دربارهء اين مراسم سنّتى در روزگار خود چنين مىنويسد : « پادشاه بخارا در موقع جلوس ، بنا به عادت معمول ، در روى توشكچهء متبركه نشسته ، سيّدها و خوجه‌ها و ملّاها او را از زمين برمىداشتند » . تاريخ حزن الملل بخارا / 27 . 69 / 15 - مادر امير مير حيدر را نسب به چنگيز خان مىرسيد . واقعه فوت امير حيدر 72 / 22 - عرصه بر دين ناصر بيگ تنگ شده . . . محمّد سليم بخارايى شورش « دين ناصر بيگ » را بر ضد امير حيدر ، جزو رويدادهاى سال 1221 ه . ق / 1806 م ، آورده است و مىنويسد : دين ناصر بيگ بن امير معصوم همراه چهار هزار لشكر از مرو به چهار جوى هجوم آورد . امير حيدر ده هزار تن را همراه نياز بيگ پروانچى به مقابلهء او فرستاد . در نبردى كه بين دو طرف رخ داد ، دو هزار تن از لشكر دين ناصر كشته و ديگران فرارى شدند و قيام خاموش شد . حيدر شهر را اشغال كرد و به دستور سلطان ، پروانچى سر بند آب سلطان را ويران كرد و مرو خشك شد . دين ناصر بيگ ناچار به ايران گريخت و در حدود هزار خانوار از مردم مرو نيز با او به جانب ايران رفتند . كشكول سليمى / 264 ، 265 ؛ آبيارى در تركستان / 88 . دين ناصر بيگ پس از شكست ، چارهء كار را توسّل به درگاه فتحعلى شاه قاجار ديد . در مشهد محمّد ولى ميرزا از وى به گرمى استقبال كرد . او از مشهد نامه‌اى ارسال داشت و از